Tag Archives: radek rak

O historii inaczej

Nutka fantastyki

Czy o wydarzeniach historycznych, które miały miejsce naprawdę, można opowiadać, wykorzystując język właściwy fantastyce? Prawdopodobnie tak, trzeba mieć jednak na uwagę to, że taka narracja niekoniecznie musi przypaść do gustu czytelnikom i krytykom. Okazuje się jednak, że publika zazwyczaj otwarta jest na tego rodzaju eksperymenty, czego dowiódł w tym roku Radek Rak, zdobywając literacką nagrodę Nike – najważniejsze wyróżnienie przyznawane pisarzom w Polsce. Jego “Baśń o wężowym sercu, albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli” ukazuje losy prawdziwego bohatera, czyli słynnego przywódcy chłopskiego powstania w zaborze austriackim zwanego także rabacją galicyjską. Autor bynajmniej nie zamęcza czytelnika datami czy opisami kolejnych starć wojsk, nie powołuje się także na teksty naukowe historyków. Radek Rak snuje swoją baśń, która tylko pozornie jest formą przeznaczoną dla dzieci. Po język mitu i legendy można sięgnąć także wtedy, gdy chce się przekazać odbiorcom jakąś głębszą prawdę o życiu, naturze człowieka, czy tak jak w przypadku “Baśni o wężowym sercu” – o narodzie i społeczeństwie.

Korzenie

Tania Książka – Radek Rak bardzo długo przygotowywał się do napisania swojej ostatniej książki. Jak stwierdził w jednym z wywiadów prasowych, po raz pierwszy myśl o napisaniu powieści o Jakubie Szeli i powstaniu w Galicji pojawiła się w jego głowie gdzieś w okolicach matury, kiedy był zaledwie dziewiętnastoletnim chłopcem. Doskonale zdawał sobie jednak sprawę z tego, że w tamtym momencie swojego życia nie posiadał jeszcze odpowiedniej wiedzy i dojrzałości, by zrobić to w sposób prawidłowy. W 2020 roku jego książka w końcu ujrzała jednak światło dzienne, a obserwacje, które zawarł w niej Radek Rak są nadzwyczaj trafne. Autor wykreował fantastyczny, nieco oniryczny świat przedstawiony, nie po to, by opowiedzieć historię miłosną Jakuba i Żydówki Chany, ale by w bardziej przystępny dla czytelnika sposób opisać szkodliwe relacje panujące między chłopami a szlachtą w dziewiętnastym wieku. Radek Rak ocenia te je nie tylko z punktu widzenia historycznego, ale również stara się wyjaśnić, w jaki sposób pańszczyzna i relacje między panami i poddanymi wpłynęły na świadomość współczesnych Polaków i jak przejawiają się w dzisiejszym społeczeństwie. Można wskazać całe mnóstwo zalet powieści Raka, zdecydowanie warto przeczytać “Baśń o wężowym sercu, czyli wtóre słowo o Jakóbie Szeli” przede wszystkim ze względu na:

  • poetycki język,
  • oniryczny klimat przywodzący na myśl twórczość Brunona Schulza,
  • oryginalny styl,
  • trafne obserwacje socjologiczne. 
Kawa zdjęcie utworzone przez pressfoto - pl.freepik.com